SpeakerForTheDead

Stworzony na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku przez Linusa Torvaldsa system operacyjny o nazwie Linux należy do najpopularniejszych programów komputerowych na świecie. Tysiące witryn i grup dyskusyjnych mu poświęconych pokazują jak znaczące miejsce zajmuje on wśród innych zjawisk i kwestii leżących w polu zainteresowania szerokich rzesz internautów i użytkowników komputerów. Nie jest on jednak jedynie przedmiotem dyskusji technicznych. W sieci oprócz tego typu tekstów – poświęconych finansowyopm i programistycznym konsekwencjom wyboru takiego systemu operacyjnego – jest równie wiele takich, które służą uświadamianiu jego długofalowych, ogólnospołecznych i gospodarczych skutków. Powszechne poddanie się dyktatowi wielkich producentów oprogramowania jak Microsoft oznacza bardzo poważne następstwa.

Linux ma ciągle jeszcze opinię programu dla zawodowych informatyków, nerdów komputerowych i hackerów. Nie jest oczywiście tak żeby nauczenie się go nie wymagało wysiłku, w zamian za to otrzymuje się jednak system stabilny i dość odporny na awarie. Nie bez znaczenia są również wydatki na oprogramowanie. Linux jest programem darmowym, posiada bogate oprogramowanie pomocnicze i wiele edycji. Czyż nie jest dziwne, że tak wiele osób woli korzystać z częstokroć pirackiego oprogramowania tylko dlatego, że robią to inni i że są do tego typu aplikacji przyzwyczajeni?

Program Linusa Torvaldsa nie miałby wielkich szans na sukces gdyby jego Autor nie zdecydował się na rozpowszechnianie go na zasadzie umowy licencyjnej typu GNU General Public License i gdyby w prace nad nim nie włączyli się masowo programiści i zwolennicy ruchu Open Source.

Umowa GNU General Public License (znana także pod skrótem GPL) została wymyślona przez Richarda Stallmana, członka Free Software Foundation (FSF) promującej darmowe oprogramowanie. Autor, który chce by jego program był rozpowszechniany na tej licencji musi udostępnić jego kod źródłowy, zgodzić się na przekształcanie, poprawianie przez użytkowników i redystrybucję i kopiowanie na warunkach określonych przez Fundację FSF.

Sukces Linuxa to efekt pomysłu Stallmana. Tysiące użytkowników powołało do istnienia setki grup pracujących nad poszczególnymi elementami systemu i nieustannie wymieniają się efektami swojej pracy. Wobec powszechnej, neoluddystycznej krytyki technologii komputerowych i internetu, że ten właśnie system operacyjny spowodował niespotykaną twórczą mobilizację na skalę międzynarodową. Linus Torvalds od kilkunastu lat wraz z zespołem współpracowników koordynuje i nadzoruje prace nad zaprojektowanym przez siebie systemem.

Zasady licencji GNU leżące u podstaw sukcesu Linuxa są godne zastanowienia. Pierwszy warunek – dostępność kodu źródłowego – zakłada gotowość autorów do poddania się krytyce i częstokroć konieczność zaakceptowania nawet niezwykle daleko idących zmian programu. Autentyczna otwartość na to by inni przekształcali czyjś pomysł, po to by jeszcze lepiej wszystkim służył, to postawa niezwykle cenna. Pomaga ona w kształtowaniu świadomości, szczególnie świadomości użytkowników sieci internetowej, konieczności budowania świata – lub przynajmniej jakichś terenów w jego obrębie – jak najmniej zależnych od dyktatu technologicznych firm-molochów produkujących oprogramowanie.

Pomysłodawca licencji – profesor Massachusetts Institute of Technology (MIT) – Richard Stallman, należał do założycieli ruchu Open Source (czyli Otwarte Źródła) i związanej z nim Fundacji Free Software Foundation. Free znaczy nie tylko darmowy, ale przede wszystkim – wolny. GNU jest skrótem zdania: Gnu’s not Unix (GNU to nie Unix). Ta idea wolności, współpracy i dzielenia się z innymi jej owocami, niewątpliwie wpłynęła na ukształtowanie się pewnego niezwykle istotnego dla kultury współczesnej nurtu związanego z technologią. Środowiska związane z ruchem Open Source są najbardziej twórczymi i dynamicznymi wśród grup informatycznych. Od roku 1984 kiedy ruch powstał światowa baza bezpłatnego oprogramowania niezmiernie się rozrosła. Do jej największych skarbów należy Linux, którego wprowadzenie do Open Source należy będący niewątpliwie do głównych osiągnięć pierwszych lat działalności ruchu. Warto jednak pamiętać, że ta filozofia wolności wpłynęła wcześniej także na Tima Berners-Lee, autora HTMLa i jednego z twórców World Wide Web.

Wielość edycji Linuxa odpowiada zróżnicowanym potrzebom użytkowników. Ich sercem jest jednak OpenLinux. Dzięki tej uniwersalnej bazie użytkownik może swobodnie przejść od stosowania wersji eksperymentalnej do komercyjnej, zawierającej rozmaite dodatki i aplikacje. Ta swoboda to kolejne potwierdzenie kryjącego się w filozofii Linuxa głębokiego szacunku dla użytkownika. Jest to jedna z ważniejszych wartości jakie ten program wnosi do naszej współczesnej kultury.

Dzięki Open Source użytkownicy mogą się cieszyć prywatnością i nie być narażeni na to, że producent oprogramowania umieścił w nim jakieś backdoors i bez ich wiedzy gromadzi informacje na ich temat oraz bada zawartość dysków w komputerach, których używają. Ludzie są skłonni lekceważyć takie kwestie. Ważnym elementem filozofii twórców takich programów jest naprawdę bezinteresowne pomaganie innym. Strzeżenie PGP wynika z głębokiego szacunku dla osoby użytkownika i jego sfery prywatności. To jest naprawdę wielkie dobro jakie członkowie ruchu Open Source wnoszą do świata cyfrowej technologii. Szkoda, że mało kto je dostrzega i docenia. Jeśli ruchowi nie uda się zakodować głęboko i na trwałe w powszechnej świadomości jak istotną kwestią jest ochrona prywatności nasza przyszłość, nasze życie, styl funkcjonowania mogą być w ogromnej mierze kształtowane przez barbarzyńców z Krzemowej Doliny.

Jak widać powyżej – grupy dyskusyjne i serwisy skupiające użytkowników i ludzi pracujących nad udoskonalaniem Linuxa – kierują się określoną filozofią i zasadami. Stanowią wyraźny i znaczący nurt w cyberkulturze.