Pierwszym momentem w którym rozpoczyna się proces tworzenia herosa jest moment narodzin i okres wczesno-dziecinny. W wielu wypadkach wtedy to właśnie po raz pierwszy w stosunku do przyszłego herosa pojawiają się elementy wskazujące na jego przyszłą wielkość, czy w jakiś inny sposób predestynujące go do spełniania tak ważnej społecznie roli, jaką jest bycie herosem.

Jednym z ważniejszych elementów tworzących postać herosa jest jego pochodzenie. W większości przypadków herosami zostają jednostki wybitne, które mogą poszczycić się wyjątkowym pochodzeniem. Przeważnie są to potomkowie bogów, rodzin królewskich bądź też – w ostateczności – szlachty. W każdym razie, w żyłach przyszłego bohatera nawet jeżeli nie płynie krew błękitna, a jedynie zwykła, czerwona, to jednak i tak ma ona w sobie domieszkę krwi godniejszej. Wyjątkowość pochodzenia nie jest oczywiście jednym elementem odgrywającym znaczną rolę w narodzinach przyszłego herosa, jednak w większości przypadków późniejsi bohaterowie takie pochodzenie posiadają.

James Bond doskonale wpisuje się w ten model, jako że jest on potomkiem starej angielskiej rodziny szlacheckiej. Informacje na temat jego pochodzenia pojawiają się w filmach kilkakrotnie największa ich dawka przypada na film W tajnej służbie Jej Królewskiej Mości (On Her Majesty’s Secret Service). Jednym z zadań Bonda jest tam podszycie się pod członka Królewskiego Kolegium Heraldycznego. Niejako przy okazji dowiaduje się on o tradycjach swojej rodziny. Według opinii specjalistów, Bond jest w prostej linii potomkiem szlachty angielskiej. Najprawdopodobniej należy on do rodu wywodzącego się od Otto le Bonda o którym wzmianki pochodzą z 1387 roku. Pierwszym przodkiem posiadającym możliwy do identyfikacji herb rodowy jest sir Thomas Bond (wzmianka z 1734 roku). Wyjątkowo znaczące wydaje się być powiązanie dewizy rodu Bondów z misją, którą jest ratowanie świata. Dewiza ta brzmi Non sufficit orbit – „świat to za mało”. Trudno chyba o wyraźniejsze wskazanie na wyjątkowość rodu i swoistą predestynację jego potomków do realizacji wielkich czynów. Co prawa nie pojawiają się żadne wiadomości na temat innych, równie sławnych i zasłużonych członków rodu, lecz dokonania samego Bonda zdają się świadczyć, że wzmiankowana wyżej dewiza odnosić się może właśnie do niego.

Innym wspólnym dla biografii Bonda i modelowego herosa kulturowego elementem jest porzucenie przez rodziców. Często zdarza się, że przyszli bohaterowie wychowują się jako sieroty lub półsieroty. Nie może zresztą być inaczej, skoro często jednym z rodziców jest bóg czy król. Dla bezpieczeństwa dziecka konieczne jest wtedy ukrycie informacji o tym, kto jest prawdziwym ojcem. Jak wynika z materiałów dotyczących Bonda, także pod tym względem dość wiernie odzwierciedla on założenia modelu herosa, jako że Bond jest sierotą i nie zaznał w dzieciństwie pełni ciepła rodzinnego domu, ponieważ w jego przypadku upłynęło ono w sierocińcu.

Jak zostało wykazane wyżej, postać Bonda łączy więc w sobie dwa ważne elementy składowe wzorca narodzin i dzieciństwa herosa, którymi są wyjątkowość pochodzenia oraz samotne i trudne dzieciństwo. W swoim modelu Sadowski wyróżnia jeszcze trzeci składnik w postaci bezpośredniego i stale obecnego zagrożenia życia, jednak u Bonda w tym okresie życia trudno dopatrzyć się jego występowania, chyba że przyjmie się, iż na tym już etapie mamy do czynienia z pierwszymi próbami inicjacyjnymi )ograniczającymi się do odosobnienia i ciężkich doświadczeń z dzieciństwa).

Okres dzieciństwa kończy się wraz z rozpoczęciem się okresu dojrzewania i dorastania. Także w tym okresie rozwój przyszłego herosa przebiega odmiennie niż w przypadku zwykłych członków społeczeństwa. Można powiedzieć, że dotychczasowe doświadczenia bohatera w jakimś stopniu przyczyniają się do zmian w jego psychice i przyspieszonego dojrzewania. Oczywiście nadal konieczne jest kontynuowanie tych starań, tak aby mógł się on rozwijać, jednak podstawa na której bazować będą te zmiany będzie w przypadku bohatera nieco inna. O ile wiek dojrzewania jest w przypadku przeważającej większości ludzi wiekiem beztroski i poznawania relacji wewnątrz społeczności ludzkiej, o tyle u herosa kulturowego wygląda to nieco inaczej. Jego zadaniem jest w tym wieku przygotowanie się do czekających go w przyszłości (chociaż obecnie jeszcze nieuświadamianych) zadań. W żadnym razie nie jest to dla niego okres beztroski, a wręcz przeciwnie – wymaga on wielkiej pracy nad sobą, poznawania nowych dziedzin wiedzy czy tajników warsztatu. Najczęściej w tym wieku osobnik zostaje odseparowany od grupy i pobiera nauki u swojego „mistrza” (tak jest między innymi w przypadku szamanizmu). Jego kształcenie jest więc zdecydowanie elitarne, w przeciwieństwie do egalitarnego wychowywania i kształcenia do jakiego w tym wieku mają dostęp jego rówieśnicy. Pamiętajmy także, że przyszli bohaterowie rzadko dorastają pod opieką rodzicielską – najczęściej zajmuje się nimi wychowawca lub (np. w przypadku szamanów) duch opiekuńczy.

Przykładając powyższe założenia do postaci Bonda zauważyć należy znowu wielką zbieżność. Przede wszystkim Bond w wieku lat kilkunastu jest już postacią dość mocno doświadczoną przez los – sierotą wychowywaną w sierocińcu. Z tego tytułu jest swoiście przedwcześnie dojrzały. Także proces jego edukacji przebiega odmiennie, bo w sposób elitarny – Bond trafia do Eton College, a więc do najbardziej elitarnego angielskiego college’u, gdzie nauki pobierają między innymi członkowie rodziny królewskiej. Także późniejsze studia związane są z koniecznością pracy nad sobą i poświęcania dużej ilości czasu nauce. Bond studiuje orientalistykę na uniwersytecie w Oxfordzie i kończy ten wydział jako najlepszy student. Mamy więc u Bonda sytuację, w której okres jego dorastania i dojrzewania łączy się z nauką dość trudnych dla przeciętnych śmiertelników dziedzin wiedzy.

W przypadku Bonda nie można niestety jednoznacznie określić dziejów jego młodości. Przeszkodę ku temu stanowi „długowieczność” postaci Bonda. Trzeba pamiętać, że pierwsze książki Fleminga pojawiają się w latach 40-tych. Wynika z nich, że w wieku lat 17 Bond przechodzi do pracy w Tajnych Służbach (już w okresie II wojny światowej) i można uważać to za początek jego inicjacji. Niestety, wraz z upływem czasu i pojawianiem się kolejnych książek i filmów biografia ta została zmieniona, tak aby umożliwić Bondowi znajdowanie się w każdym kolejnym filmie w kwiecie wieku. Dla przykładu można podać, iż w trzecim od końca filmie – Goldeneye (1995) – Bond walczy z najbliższym przyjacielem z okresu dzieciństwa, które przypada już na okres powojenny. Jak można się spodziewać, wraz z powstawaniem kolejnych filmów biografia Bonda będzie przez cały czas modyfikowana, jednak zasadnicze jej wydarzenia (takie jak szlacheckie pochodzenie, sieroctwo, wychowywanie w domu dziecka, studia w Oxfordzie) pozostaną niezmienione. Właściwie zmiany dotyczyć będą jedynie pominięcia elementu II wojny światowej oraz przeniesienia w czasie części wydarzeń biograficznych.

literatura

CAMPBELL J., 1997, Bohater o tysiącu twarzy, Poznań.

ECO U., 1996, Superman w literaturze masowej: powieść popularna – między retoryką a ideologią, Warszawa.

ELIADE M.,1997, Inicjacja, obrzędy, stowarzyszenia tajemne, Kraków.

KOPALIŃSKI WŁ., 1991, Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa.

SADOWSKI P., 1991, Hamlet mityczny, Kraków.

SIKORSKA L., FABISZAK J., 1998, An Anthology of English Literature. From Beowulf to John Milton, Poznań.

TOLKIEN J.R.R., 2000, Potwory i krytycy, Poznań.

WIERCIŃSKI A., 1994, Magia i religia. Szkice z antropologii religii, Kraków.

About these ads