“Wybierz czerwoną pigułkę. Nauka, filozofia i religia w Matrix” - Glenn Yeffeth (red.)

Kilka miesiecy temu przechodzilem powazny kryzys zwiazany z koniecznoscia podjecia decyzji - chcialem zakupic na amazonie ksiazke o Matrixie, i nawet wybralem dwa tytuly, ale na oba nie bylo mnie stac. Wybralem wiec ‘The Matrix and Philosophy. Welcome to the Desert of the Real (Popular Culture and Philosophy, V. 3)‘ pod redakcja Williama Irwina. Pozycja ta wygrala wewnetrzna rywalizacje z ‘Taking the Red Pill. Science, Philosophy and Religion in the Matrix’ - zbiorem pod redakcja Glenn’a Yeffeth’a. Jak to zwykle bywa, zalowalem swego wyboru wychodzac z zalozenia ze najlepsza alternatywa jest zawsze ta zaniechana.

Z wielka radoscia wypatrzylem na stronie Heliona zapowiedz polskiego wydania ‘Czerwonej pigulki’, tym bardziej ze cena jest nawet jak na polskie warunki przystepna. Z nadzieja pobieglem do ksiegarni, zakupilem, zasiadlem do lektury i… srodze sie zawiodlem. W tej chwili, tuz przed ukonczeniem ostatniego eseju sytuacja wyglada juz znacznie lepiej - nie uwazam ze ksiazka jest kiepska, co po lekturze pierwszego rozdzialu samo cisnelo mi sie na usta.

Ksiazka skomponowana jest w ten sposob, ze esej zdecydowane najslabszy jest esejem ja otwierajacym. Do tego w kilkuzdaniowym jego opisie czytamy miedzy innymi: Jeżeli mamy czas tylko na jeden esej o Matriksie, powinniśmy przeczytać ten. Tutaj moj apel do potencjalnych czytelnikow - nie sluchajcie tego. Jesli mozecie przeczytac tylko jeden esej o Matriksie, omincie ten szerokim lukiem. Powod? Doprawdy nie wiem co chcial osiagnac autor tego tekstu. Czytajac go, doskonale rozumialem ludzi usmiechajacych sie pod nosem na wiesc ze zajmuje sie antropologia kultury i antropologia religii. Tekst Schuchardta jest modelowym przykladem, jak z ciekawego tematu zrobic pseudonaukowy belkot. Schuchardt czesto odwoluje sie do rzeczy, co do ktorych ma wiedze - ujmujac rzecz eufemistycznie - niepelna. Nie bede podawal w tej chwili przykladow - niech kazdy szuka ich sam, ale krew sie we mnie burzy kiedy jako model postaci herosa kulturowego przyjmuje sie Chrystusa, zupelnie zapominajac o szamanizmie, jako pierwszej i najwazniejszej ideologii/systemie wierzen wprowadzajacym elementy inicjacyjne obecne we wszystkich prawie religiach (do tego elementy ten wskazuje sie w filmie niewlasciwie…). Rozpoczecie lektury od tekstu Schuchardta ma jedna zasadnicza zalete - kazdy nastepny tekst bedzie lepszy.

Zbior nie jest monolityczny. Faktycznie, zawarte w nim teksty dotycza roznych aspektow czegos co nazywamy Matriksem i pisane sa przez ludzi zajmujacych sie roznymi dziedzinami nauki (i nie tylko). Mamy wiec kilka bardzo dobrych krytycznych tekstów dotyczacych literatury SF (Hanson, Zynda, Sawyer, Gunn), polemikę między milosnikiem i przeciwnikiem Baudrillard’a (Felluga, Gordon) oraz kilka perelek.

• Spiecia w Marixie i jak go naprawic - technologicznie blyskotliwy esej o ‘rzeczywistych’ aspektach Matrixa. Na czym polega ta rzeczywistosc? Na przyklad na budowaniu logicznych modeli korzystania z telefonow w Marixie (czemu mozna sie z Matrixa wydostac przez linie stacjonarna, a nie przez komorke?)… Prawdziwy majstersztyk, a do tego calosc podana bez technologicznej nowomowy, wiec prawie kazdy kto chociaz troche zna nomenklature internetowa bez problemu tekst zrozumie.
• Polaczenie czlowieka z maszyna - czy czeka nas Matrix napisany przez Raya Kurzweila, amerykanskiego wynalazce, autora m.in.The Age of Spiritual Machines: When Computers Exceed Human Intelligence (juz plynie amazonka do redakcji - recenzja zapewne wkrotce), stojacy na bliskim mi podejsciu technofilskim i postludzkim (posthuman) w swym optymizmie co do rozwoju technologii,
• Dlaczego przyszlosc nas nie potrzebuje? - mocno pesymistyczna polemika Billa Joy’a (szefa dzialu B+R Sun Microsystems) z pogladami Kurzweila
• Buddyzm, mitologia i Matrix - IMHO najlepszy w tomie tekst na temat filozofii/religii, napisany przez Jamesa L. Forda.

W ksiazce razi troche tlumaczenie (niestety). Nie ma tego wiele, ale pojawiaja sie ‘kfiatki’ w stylu ’sieci neuronalne’ (jak rozumiem chodzi tutaj o neural networks, ale glowy uciac nie dam, bo nie mialem w reku oryginalu), zdarza sie takze, ze te same fragmenty scriptu tlumaczone sa nieco inaczej. Rozumiem ze sa to wypadki przy pracy, szkoda tylko, ze takie wydawnictwo jak Helion puscilo ksiazke bez gruntownej korekty (mamy np. raz pisane Kanzas a innym razem Kansas, etc.)

Generalnie jednak ksiazke bardzo polecam. Po pierwsze, dlatego ze jest po prostu dobra (mimo kilku odstajacych w dol tekstow), a po drugie dlatego, ze chcialbym aby stala sie rynkowym hitem i inne wydawnictwa zauwazyly ze na ksiazkach z pogranicza teorii kultury, religii, technologii i cyberkultury mozna godziwie zarobic, bo jest jeszcze cala masa pozycji warta wydania.

 

Źródła: rozmowa Neo z Architektem (Matrix Reloaded)

Architect: Hello, Neo.

Neo: Who are you?

Architect: I am the Architect. I created the Matrix. I’ve been waiting for you. You have many questions, and though the process has altered your consciousness, you remain irrevocably human. Ergo some of my answers you will understand, and some of them you will not. Concordantly, while your first question may be the most pertinent, you may or may not realize it is also the most irrelevant.

Neo: Why am I here?

Architect: Your life is the sum of a remainder of an unbalanced equation inherent to the programming of the Matrix. You are the eventuality of an anomaly, which, despite my sincerest efforts, I have been unable to eliminate from what is otherwise a harmony of mathematical precision. While it remains a burden assiduously avoided, it is not unexpected, and thus not beyond a measure of control. Which has led you, inexorably… here.

Neo: You haven’t answered my question.

Architect: Quite right. Interesting. That was quicker than the others.

TV Neos: Others? How many others? What others? Answer my question!

Architect: The Matrix is older than you know. I prefer counting from the emergence of one integral anomaly to the emergence of the next, in which case this is the 6th version.

TV Neos: 5 `One’s before me? 4 3 2 What are you talking about?

Neo: There are only two possible explanations, either no one told me, or no one knows.

Architect: Precisely. As you are undoubtedly gathering, the anomaly is systemic - creating fluctuations in even the most simplistic equations.

TV Neos: You can’t control me! I’m gonna smash you to bits! I’ll fuckin’ kill you!

Neo: Choice. The problem is choice.

Architect: The first Matrix I designed was quite naturally perfect, it was a work of art - flawless, sublime. A triumph equalled only by its monumental failure. The inevitability of its doom is apparent to me now as a consequence of the imperfection inherent in every human being. Thus, I redesigned it based on your history to more accurately reflect the varying grotesqueries of your nature. However, I was again frustrated by failure. I have since come to understand that the answer eluded me because it required a lesser mind, or perhaps a mind less bound by the parameters of perfection. Thus the answer was stumbled upon by another - an intuitive program, initially created to investigate certain aspects of the human psyche. If I am the father of the matrix, she would undoubtedly be its mother.

Neo: The Oracle.

Architect: Please. As I was saying, she stumbled upon a solution whereby nearly 99% of all test subjects accepted the program, as long as they were given a choice, even if they were only aware of the choice at a near unconscious level. While this answer functioned, it was obviously fundamentally flawed, thus creating the otherwise contradictory systemic anomaly, that if left unchecked might threaten the system itself. Ergo those that refused the program, while a minority, if unchecked, would constitute an escalating probablility of disaster.

Neo: This is about Zion.

Architect: You are here because Zion is about to be destroyed - its every living inhabitant terminated, its entire existence eradicated.

Neo: Bullshit.

TV Neos: Bullshit!

Architect: Denial is the most predictable of all human responses, but rest assured, this will be the sixth time we have destroyed it, and we have become exceedingly efficient at it.

Architect: The function of the One is now to return to the Source, allowing a temporary dissemination of the code you carry, reinserting the prime program. After which, you will be required to select from the Matrix 23 individuals - 16 female, 7 male - to rebuild Zion. Failure to comply with this process will result in a cataclysmic system crash, killing everyone connected to the Matrix, which, coupled with the extermination of Zion, will ultimately result in the extinction of the entire human race.

Neo: You won’t let it happen. You can’t. You need human beings to survive.

Architect: There are levels of survival we are prepared to accept. However, the relevant issue is whether or not you are ready to accept the responsibility of the death of every human being on this world. It is interesting, reading your reactions. Your 5 predecessors were, by design, based on a similar predication - a contingent affirmation that was meant to create a profound attachment to the rest of your species, facilitating the function of the One. While the others experienced this in a very general way, your experience is far more specific - vis a vis love.

Neo: Trinity.

Architect: Apropos, she entered the Matrix to save your life, at the cost of her own.

Neo: No.

Architect: Which brings us at last to the moment of truth, wherein the fundamental flaw is ultimately expressed, and the anomaly revealed as both beginning and end. There are two doors. The door to your right leads to the Source, and the salvation of Zion. The door to your left leads back to the Matrix, to her and to the end of your species. As you adequately put, the problem is choice. But we already know what you are going to do, don’t we? Already, I can see the chain reaction - the chemical precursors that signal the onset of an emotion, designed specifically to overwhelm logic and reason - an emotion that is already blinding you from the simple and obvious truth. She is going to die, and there is nothing you can do to stop it.

Architect: Hope. It is the quintessential human delusion, simultaneously the source of your greatest strength and your greatest weakness.

Neo: If I were you, I would hope that we don’t meet again.

Architect: We won’t.

 

kulturowa struktura internetu - cyberpunkowie (cyberpunks)

Osobną subkulturę tworzą cyberpunkowie (cyberpunks). Często wymieniani są jako jedna z grup wchodzących w skład ruchu hakerskiego, jednak takie ich umiejscowienie nie wydaje się to rozwiązaniem dobrym. O ile grupy hakerskie nastawione są głównie na eksplorację Internetu za pomocą oprogramowania, o tyle cyberpunkowie to w większości wyznawcy świata Gibsona zaprezentowanego w Neuromancerze.

Cyberpunkowie to w większości technofile, przekonani o zbawczej mocy techniki, szczególnie zaś technologii cyfrowej oraz nanotechnologii. Ich zainteresownia tą tematyką związane są jednak ze szczególnym pojmowaniem roli techniki w życiu człowieka. Urządzenia mające za zadanie ułatwiać komunikację powinny być, zdaniem przedstawicieli ruchu cyberpunkowego, zintegrowane z ludzkim ciałem. Ideą przewodnią filozofii cyberpunkowej jest przekonanie o nieuchronności nadejścia czasu cyborgów – ludzi ze wspomagającymi ich fizjologię urządzeniami technicznymi. Znaczna część cyberpunkowej refleksji kierowana jest więc w kierunku wykazania, w jak dużym stopniu społeczności ludzkie są już cyborgami (np. używając okularów, stosując zaawansowane protezy ortopedyczne czy sztuczne rozruszniki serca) i jak niewielka odległość dzieli te zastosowania techniki od implementacji wysoce zaawanosowanych urządzeń technologii informacyjnej (mikroprocesory, układy scalone, podręczne pamięci etc.). Prawdziwy cyborg to – zdaniem cyberpunków – człowiek wzbogacony o możliwość bezpośredniej interakcji z cyfrowym światem.

Ciało ludzkie jest dla nich jednym z nośników informacji, stąd na wzór funkcjonujących określeń typu software (oprogramowanie) i hardware (sprzęt komputerowy) określają je oni jako wetware. Stanowi ono dla nich przeszkodę w osiągnięciu pełni rozwoju, bowiem ogranicza ich możliwości poznawcze [LUPTON 2001:481]. Postulaty te konstytuują ideologię posthumanizmu (posthuman) [HAYLES 1999:246], coraz szerzej obecną w dyskursie nad przyszłością Internetu. Ideologia ta dość powszechna jest w niektórych ośrodkach badawczych, gdzie prowadzone są prace nad pionierskimi rozwiązaniami medyczno-neurologicznymi. Badania koncentrują się na kilku zasadniczych aspektach: wspomaganiu zarządzaniem pamięcią krótkotrwałą (np. poprzez jej rozszerzanie na drodze wszczepiania wymiennych kości pamięci), tworzeniu wizualnie wiernego i dostępnego w czasie rzeczywistym (real time) świata wirtualnego oraz przesyłaniu bodźców zmysłowych na odległość za pośrednictwem sieci komputerowej [DUMIT 1995:350]. Zdaniem przedstawicieli subkultury cyberpunkowej, już wkrótce można będzie spodziwać się zasadniczych zmian w odbiorze rozrywki – z pasywnej stanie się ona rozrywką wysoce interaktywną, w której będzie można nie tylko wziąć udział w filmie ale także poczuć zapach, smak czy dotyk.

Cyberpunkowie i zwolennicy posthumanizmu jawią się jako grupa o nastawieniu bardzo konstruktywistycznym. Ich głównym celem jest doprowadzenie do przełomu technologicznego, w którym mogłaby nastąpić integracja ciała, umysłu oraz dostępu do sieci i przesyłania danych. Celowi temu podporządkowana jest filozofia ich działania. Mimo ideologii zbliżonej do ruchu hakerskiego, głównym polem działania cyberpunków jest świat rzeczywisty (ludzkie ciało oraz usprawnienia techniczne w nim stosowane) zaś dopiero później cyfrowy (rozumiany głównie jako kanał dostarczający informacje).

literatura BELL D., KENNEDY B. (ed.), 2001, The Cybercultures Reader, London-New York.

DUMIT J., 1995, Brain-Mind Machines and American Technological Dream Marketing. Towards an Ethnography of Cyborg Envy, [w:] GRAY C.H.

GRAY C.H. (ed.), 1995, The Cyborg Handbook, London-New York.

HAYLES N.KATHARINE, 1999, How We Became Posthuman. Virtual Bodies in Cybernetics, Literature, and Informatics, Chicago.

LUPTON D., 2001, The embodied computer/user, [w:] BELL D., KENNEDY B..